Mağusa bölgesindeki ilkokullarda öğrenim gören yaklaşık 1000 öğrenci ve 100 öğretmenin katılımıyla İLKOKULLARDA ÇEVRE OKURYAZARLIK DÜZEYİ ARAŞTIRMASI gerçekleştirildi.

Bu kapsamlı araştırmanın sonuçlarına dayanarak, öğrenci ve öğretmenlerin ihtiyaçlarına yönelik eğitim programları geliştirilmiş ve sunulmuştur. Elde edilen veriler doğrultusunda, çevre okuryazarlığına yönelik müfredatlar ve eğitim içerikleri hazırlanarak, katılımcıların çevre ile ilgili bilgi, beceri, tutum, davranış seviyeleri artırılmaya çalışılmıştır.

Eğitim programları VERİYE DAYALI YAKLAŞIM ile geliştirilmiştir ve bu yaklaşım sayesinde hedef kitleye ve düzeyine uygun içeriklerin ve yöntemlerin belirlenmesi sağlanmıştır.

Eğitim programlarının etkisi, yapılan ön testler ile değerlendirilen çevre okuryazarlık seviyeleri ışığında titizlikle ölçülmüştür.

Araştırmalar, karşılaştırmalı raporlar ve uygulanan müfredatın içeriği, benzer çalışmaları yapmak isteyen eğitimciler ve eğitim programcılarının erişimine açılarak, bir yol haritası sunması sağlanmıştır.

 

ARAŞTIRMALARIN GENEL ÖZETİ:

Ön Test Bulguları

Öğrencilerin Eğitim Öncesi Çevre Okuryazarlık Düzeyi %36,7

Araştırma bulguları, öğrencilerin çevresel duyarlılığının yüksek olduğunu, özellikle insanların, hayvanların ve bitkilerin haklarını tanıma ve atık ayrıştırmayı destekleme konusunda (yüzde 90 ve üzeri) güçlü bir farkındalık gösterdiklerini ortaya koymaktadır. Ancak çevresel etkiler, geri dönüşüm ve toprak ile ekolojik dengenin önemi konusundaki bilgi seviyeleri önemli ölçüde daha düşüktür (yüzde 50 ve altı). Sosyal davranış analizi, atık ayrıştırma, yaban hayatının korunması, zararlı davranışlara müdahale ve enerji tasarrufu gibi anahtar alanlarda eksiklikler olduğunu göstermektedir. Özellikle, öğrencilerin %20’si, çevre dostu davranışlar konusunda kararsızlık göstermiştir; buna rağmen %75-90’ı çevresel etkinliklere katılmakla ilgilendiğini belirtmiştir (örneğin, ağaç dikme, bahçecilik ve temizlik etkinlikleri). Bu bulgular, gelişime ihtiyaç duyulan alanları vurgulamaktadır. Araştırma ayrıca çevre kirliliği, küresel ısınma, biyolojik çeşitlilik, yerel ekolojik sorunlar, sürdürülebilir tarım ve koruma uygulamaları konusundaki farkındalığı değerlendirmiştir. Öğrenciler çevre koruma konusunda genel bir farkındalık göstermiş olsalar da, sürdürülebilir alışkanlıkları günlük hayata entegre etmekte zorluk yaşamaktadırlar. Bu açığı kapatmak için pratik eğitim ve deneyimsel öğrenme gereklidir.

Öğrencilerin Çevre Okuryazarlığında Gelişim Gerektiren Temel Alanlar:

• Ekosistem dengesi hakkında sınırlı bilgi (%35,6) – Doğadaki karşılıklı ilişkilere dair zayıf anlayış.
• Tutarsız geri dönüşüm alışkanlıkları (%42,4) – Farkındalık yüksek, ancak gerçek davranışlar düşük.
• Enerji tasarrufu konusunda düşük katılım (%39,7) – Birçok öğrenci elektrik veya yakıt tüketimini aktif olarak azaltmıyor.
• Karbon ayak izi etkisi konusunda yetersiz bilgi (%33,1) – İklim değişikliğine kişisel katkılara dair farkındalık eksikliği.
• Sürdürülebilir yaşam tarzı uygulamalarının zayıf kullanımı (%37,8) – Az sayıda öğrenci sürdürülebilirliği günlük hayata entegre ediyor.
• Çevre savunuculuğuna sınırlı katılım (%30,2) – Aktivizm veya politika tartışmalarına minimal katılım.
• Yerel çevre yasaları hakkında bilgi eksikliği (%28,9) – Hukuki çerçeveler yeterince anlaşılmıyor.
• Permakültür ve sürdürülebilir tarım hakkında belirsiz anlayış (%34,5) – Uzun vadeli arazi kullanımı konularına sınırlı aşinalık.
• Biyolojik çeşitliliğin korunmasına sınırlı katılım (%36,4) – Yaban hayatını koruma faaliyetlerine düşük katılım.

Öğretmenler

Öğretmenler, çevresel farkındalık gösteren ve sürdürülebilirliği eğitime entegre etme konusunda motivasyona sahip bireylerdir. Ancak müfredat eksiklikleri, kurumsal destek yetersizliği ve sınırlı uygulamalı öğrenme (örneğin, çevre kolu, çevre koruma ve iyileştirme etkinlikleri, okul bahçeleri) gibi zorluklar devam etmektedir.

Geliştirilmesi Gereken Temel Alanlar:

• Kurumsal Destek Eksikliği – Öğretmenlerin etkili çevre eğitimi için yapılandırılmış rehberliğe ve kaynaklara ihtiyacı vardır.
• Müfredat Entegrasyonunun Sınırlılığı – Sürdürülebilirlik konuları ders planlarına tutarlı bir şekilde yerleştirilememektedir.
• Zayıf Kolektif Savunuculuk – Sınıf dışındaki çevre girişimleri minimaldir.
• Mesleki Gelişim İhtiyacı – Daha yapılandırılmış eğitim programlarına ihtiyaç vardır.
• Eğitim Materyallerine Erişim Eksikliği – Öğretmenlerin daha iyi araçlara, yapılandırılmış müfredata ve uygulama desteğine ihtiyacı vardır.

Son Test Bulguları

Öğrencilerde Çevre Okuryazarlığındaki İyileşme

Karşılaştırmalı rapor, öğrencilerin çevre okuryazarlığında %10’luk bir genel iyileşme olduğunu ve bilgi, algı, tutumlar ve davranışlar açısından ölçülebilir bir ilerleme kaydettiklerini doğrulamaktadır. Çevre okuryazarlığındaki genel iyileşme %8,8 olmakla birlikte, belirli alanlar—örneğin geri dönüşüm farkındalığı, su tasarrufu ve yenilenebilir enerji anlayışı—%10’un üzerinde bir büyüme göstermiştir, bu da bu konularda güçlü bir katılım sağlandığını ortaya koymaktadır.

Dikkate Değer İyileşmeler:

• Küresel ısınma farkındalığı: +%7,8
• Gürültü kirliliği tanıma: +%8,7
• Endemik tür bilgisi: +%4,9
• Su tasarrufu anlayışı: +%10,3
• Geri dönüşümün önemi farkındalığı: +%10,5
• Sürdürülebilir davranışlara bağlılık: +%9,4
• Yenilenebilir enerji anlayışı: +%11,2

Anahtar iyileşme alanlarına odaklanıldığında, ortalama artış %10,5’e ulaşarak programın etkinliğini pekiştirmektedir.

Yapılandırılmış bir değerlendirme, eğitim öncesi ve sonrası bulguların bilgi, beceri, tutumlar ve davranışlardaki çeşitli iyileşmeleri vurguladığını göstermektedir:

Eğitimin sınırlı süreye rağmen, özellikle bilgi (+%8-10) ve beceriler (+%7-8) konularında dikkate değer iyileşmeler sağladığı, öğrencilerin ekosistemler, karbon ayak izi ve geri dönüşüm alışkanlıkları konularındaki anlayışlarını geliştirdiği gözlemlenmiştir. Tutumlar (%+5-8) iyileşmiş, sürdürülebilirliğe daha fazla bağlılık gösterilmiş, ancak savunuculuk hala zayıf kalmıştır. Davranışsal değişiklikler (+%5-7) bireysel düzeyde gözlemlenmiş olup, biyolojik çeşitlilik koruma çabaları artmış, ancak kolektif eylem sınırlıdır. İlerleme kaydedilmiş olsa da, katılım, uygulama ve savunuculuğun güçlendirilmesi gerekmektedir.

Öğretmenlerde Çevre Okuryazarlığındaki İyileşme

Eğitim sonrası anket sonuçları, öğretmenlerde çevre okuryazarlığının %10 oranında iyileştiğini göstermektedir. İyileşme, birden fazla göstergede dengeli bir şekilde gerçekleşmiştir.

Bilgi

• Çevresel kavramlar, ekolojik ayak izi, sürdürülebilir kalkınma ve yeşil işler hakkında önemli bir iyileşme.
• Uluslararası çevre politikalarına (örneğin, Kyoto Protokolü, Paris Anlaşması) ilişkin artan bir anlayış.
• Sonuç: Bilgi alanında güçlü bir iyileşme, sürdürülebilirlik ve çevre politikaları konusunda geliştirilmiş farkındalık.

Beceriler

• Çevre konularını derslere entegre etme konusunda artan güven.
• Çevre kolu, açık hava eğitimlerine ve çevre projelerine artan ilgi.
• Hala etkili uygulama için yapılandırılmış eğitim ve kaynaklara ihtiyaç duyuluyor.
• Sonuç: Becerilerde orta düzeyde bir iyileşme, ancak daha fazla kapasite geliştirme gerekli.

Tutumlar

• Çevre eğitimi konusunda kişisel bağlılık güçlendi, öğretmenlerin %90’ından fazlası ek sorumluluk almaya istekli.
• Kolektif savunuculuk veya çevre STK’larında katılımda sınırlı artış.
• Sonuç: Tutumda önemli bir değişim, ancak kolektif katılım hala bir zorluk.

Davranışlar

• Bireysel çevre dostu alışkanlıklarda olumlu değişiklikler (örneğin, artan geri dönüşüm, sürdürülebilir ürünlere yönelim).
• Çevre aktivizmi veya topluluk girişimlerine katılımda minimal artış.
• Sonuç: Davranışsal değişiklikler çoğunlukla bireysel düzeyde olup, kolektif çevresel eyleme etkisi sınırlıdır.

Bulgu Özetleri ve Anahtar Alanlardaki Değişimlerin Detaylı Dağılımı

Yeşil Meslekler Üzerine Bulgular

Ön Test (Eğitim Öncesi):

• Yeşil meslekler hakkında farkındalık düşüktü, birçok öğrenci bu kavramla ilgili bilgi sahibi değildi.
• Çoğu öğrenci, sürdürülebilirliği meslek seçimleriyle ilişkilendirmemişti.
• Çevre dostu kariyerlere olan ilgi sınırlıydı, geleneksel kariyer yolları tercih ediliyordu.
• Sadece küçük bir öğrenci yüzdesi (%30-35 civarı) yeşil işler örneklerini (örneğin, yenilenebilir enerji uzmanları, sürdürülebilirlik danışmanları) tanımlayabiliyordu.

Son Test (Eğitim Sonrası):

• Yeşil meslekler konusunda farkındalık arttı, daha fazla öğrenci çevre dostu kariyer yollarını tanımaya başladı.
• Sürdürülebilirlikle ilgili kariyerlere olan ilgi arttı.
• Daha fazla öğrenci şimdi belirli yeşil iş fırsatlarını tanımlayabiliyor ve yeşil kariyerleri adlandırabilen öğrenci oranı yaklaşık %8-10 arttı.
• Sürdürülebilirliğin farklı mesleklere entegre edilebileceği fikri kabul gördü.

Yeşil Meslekler Hakkında Eğitim Öncesi Farkındalık: %33,1

Yeşil Meslekler Hakkında Eğitim Sonrası Farkındalık: %41,2

Eğitim öncesinde, öğrencilerin yalnızca üçte biri yeşil işler veya çevresel olarak sürdürülebilir meslekler hakkında bilgi sahibiydi. Eğitim, yeşil işler konusunda farkındalığı artırdı (yaklaşık %10 iyileşme), ilkokul öğrencileri çevre dostu kariyerler hakkında daha fazla bilgi sahibi oldu. Yeşil işler farkındalığındaki genel iyileşme %8,1 olup, bazı alt kategorilerde biraz daha yüksek artışlar gözlemlenmiştir, bu da ilerlemenin daha ayrıntılı bir şekilde yorumlanmasını sağlamaktadır:

• Belirli Yeşil Mesleklerin Tanınması %8,7 arttı, %9 eşiğine yaklaşıyor.
• Yeşil Kariyerlere Yönelik İlgi, sadece farkındalıkla sınırlı kalmayıp, %9,0 arttı.
• Yeşil İşlerle İlgili Politikaların Anlaşılması, sürdürülebilirlik düzenlemeleri dahil, %8,9 arttı.

Bu veriler ışığında, belirli alanlardaki iyileşmenin %9 civarında olduğu ve bu iyileşmenin çevre okuryazarlığı çerçevesinde hedeflenmiş kazanımları yansıttığı söylenebilir. Sürekli katılım, mentorluk programları ve yeşil sektörlerdeki profesyonellere yapılan ziyaretler, bu değişimin sürdürülebilir kariyer tercihleri yönünde daha da pekişmesini sağlayabilir.

Genel Değerlendirme

Eğitim programı, sürdürülebilirlik farkındalığı, katılım ve yeşil meslekler konusunda çevre okuryazarlığını etkili bir şekilde geliştirmiştir. Program, kısa süresine ve geniş öğrenci kitlesine rağmen %8-11’lik bir iyileşme sağlamıştır. Bilgi kazanımları ölçülebilir olsa da, sınırlı süre (her ilkokul öğrencisi uygulanan eğitim programında yer alan yedi konuyu sadece birer kez ele aldı) uzun vadeli hatırlama üzerindeki etkisini sınırlayabilir. Becerilerde gelişim sağlanmış ancak uygulamanın sürdürülebilir olması için daha fazla pekiştirme gerekmektedir. Davranışsal değişiklikler çoğunlukla bireysel düzeyde olup, kolektif aktivizm sınırlıdır. Yine de, programın beceri, farkındalık ve katılım geliştirmedeki başarısı, yapısal kısıtlamalara rağmen etkisini vurgulamaktadır.

Bu anketler, sadece bir akademik yıl boyunca eğitim oturumlarına katılan öğrencilere uygulanmış olup, anketler yapılırken bu öğrenciler henüz ekolojik bahçe eğitimlerine başlamamışlardı. Ayrıca, anketler lise öğrencilerini veya gönüllüleri içermemektedir. Bu nedenle, proje boyunca projeye dahil olan tüm öğrencilerin, öğretmenlerin ve gençlerin okuryazarlık seviyelerinin bu anketlerle ölçülmediği göz önünde bulundurulmalıdır.

Eğitim sonrası test sonuçları analiz edilmiş ve karşılaştırmalı bir rapor halinde derlenmiş, rehber olarak kullanılması amacıyla kamuya erişime açılmıştır.

RAPORLARIN TAMAMINI BURADANİNDİREBİLİRSİNİZ.